واشنگٽن / تهران (ويب ڊيسڪ): آمريڪا ايران تي هڪ ڀيرو ٻيهر وڏي پيماني تي هوائي حملا ڪيا آهن. آمريڪي اختيارين موجب انهن حملن جو مقصد هرمز لنگهه ۾ عالمي جهازن کي درپيش خطرن جو خاتمو آڻڻ آهي.
ٻئي پاسي ايران حملن جي سخت مذمت ڪندي جوابي ڪارروائي جو اشارو ڏنو آهي ۽ دعويٰ ڪئي آهي ته ڪويت ۽ بحرين ۾ موجود آمريڪي فوجي اڏن تي ميزائلن ۽ ڊرونن سان حملا ڪيا ويا آهن. ٻنهي ملڪن هڪ ٻئي تي جنگ بندي واري ٺاهه جي ڀڃڪڙي جا الزام به هنيا آهن، جنهن سبب علائقي ۾ ٻيهر وڏي جنگ جا خدشا وڌي ويا آهن.
آمريڪي فوج چيو آهي ته ايران خلاف نون هوائي حملن جو سلسلو شروع ڪيو ويو آهي، جيڪو هڪ ڏينهن اڳ ٿيل حملن کانپوءِ جاري رکيو ويو آهي. پرڏيهي ذريعن موجب جون جي وچ ڌاري ٿيل جنگ بندي واري مفاهمتي يادداشت کانپوءِ هي سڀ کان وڌيڪ ڇڪتاڻ واري صورتحال آهي.
عرب ٽي وي چينل الجزيره، ايراني سرڪاري خابرو اداري ارنا جي حوالي سان ٻڌايو آهي ته ڏکڻ اوڀر ايران جي هوائي اڏي تي حملي ۾ هڪ فائر فائٽر مارجي ويو، جڏهن ته تازن حملن ۾ ايرانشهر، بندر عباس، ڪنارڪ، چابهار، بوشهر ۽ آق قلعه کي نشانو بڻايو ويو.
آمريڪي سينٽرل ڪمانڊ (سينٽڪام) سماجي رابطن واري پليٽ فارم ايڪس تي جاري بيان ۾ چيو ته صدر ڊونلڊ ٽرمپ جي هدايت تي اضافي حملا شروع ڪيا ويا آهن، جيئن ايران جي هرمز لنگهه ۾ عالمي جهازن لاءِ خطرو بڻجندڙ صلاحيت کي وڌيڪ ڪمزور ڪيو وڃي.
سينٽڪام جو چوڻ آهي ته آمريڪا ايران کي تازو واپاري جهازن تي ٿيل حملن جو ذميوار سمجهي ٿو، جڏهن ته ايراني خابرو اداري “مهر” موجب بندر عباس ڀرسان فضائي بچاءُ وارو نظام سرگرم ڪيو ويو ۽ دشمن جي هدفن کي نشانو بڻايو ويو.
ايراني اختيارين موجب چابهار ۾ بحري نگراني جي ڪنٽرول ٽاور ۽ هڪ ڊپو تي به حملا ڪيا ويا، جڏهن ته آق قلعه ۾ ريلوي پل کي به نشانو بڻايو ويو.
ايران جي پاسداران انقلاب دعويٰ ڪئي آهي ته آمريڪي حملن جي جواب ۾ ڪويت جي ڪيمپ عريفجان ۽ علي السالم ايئر بيس سميت بحرين جي جفير ۽ شيخ عيسيٰ فوجي اڏن تي ميزائل ۽ ڊرون حملا ڪيا ويا. بيان موجب اها ڪارروائي جوابي سزا جي پهرين مرحلي جو حصو آهي.
آمريڪا ان کان اڳ به ايران تي حملن جي دعويٰ ڪندي چيو هو ته اهي هرمز لنگهه مان گذرندڙ ٽن واپاري جهازن تي ٿيل حملن جي جواب ۾ ڪيا ويا. سينٽڪام موجب لڳ ڀڳ چار ڪلاڪ جاري رهندڙ ڪارروائي دوران 80 کان وڌيڪ هدفن کي انتهائي درست هٿيارن سان نشانو بڻايو ويو.
ايراني فوج موجب بندر عباس ۽ بوشهر ۾ آمريڪي حملن دوران فضائيه ۽ بحريه جا اٺ اهلڪار مارجي ويا.
ٻئي طرف آمريڪا ۽ ايران هڪ ٻئي تي جنگ بندي واري مفاهمتي يادداشت جي ڀڃڪڙي جا الزام لڳائي رهيا آهن. ان ٺاهه تحت جنگ ختم ڪرڻ، ايران تي آمريڪي بحري ناڪابندي ختم ڪرڻ ۽ هرمز لنگهه کولڻ تي اتفاق ٿيو هو، جڏهن ته ايران جي جوهري پروگرام ۽ هرمز لنگهه جي انتظام بابت معاملا 60 ڏينهن جي ڳالهين لاءِ ملتوي ڪيا ويا هئا.
تڪرار خاص طور تي ٺاهه جي پنجين شق تي آهي، جنهن موجب ايران 60 ڏينهن تائين خليج فارس ۽ بحيره عمان جي وچ ۾ واپاري جهازن جي محفوظ اچ وڃ کي يقيني بڻائڻ جي ڪوشش ڪندو.
ايران جي پرڏيهي وزارت جي ترجمان اسماعيل بقائي چيو ته ان شق جو مطلب آهي ته هرمز لنگهه مان جهازن جي محفوظ اچ وڃ جو انتظام ايران جي اختيار ۾ هوندو، جڏهن ته آمريڪا ان تشريح کي رد ڪري ٿو.
پينٽاگون جي اڳوڻي نيٽو آپريشنز ڊائريڪٽر ڊيوڊ ڊيس روشز چيو ته ٺاهه تحت آمريڪا ايران جي بندرگاهن تان بحري ناڪابندي ختم ڪئي ۽ ايراني تيل جي وڪري تي پابندين ۾ نرمي آندي، جڏهن ته ايران جهازن جي اچ وڃ ۾ مداخلت نه ڪرڻ جو واعدو ڪيو هو.
سندس چوڻ هو ته ايران ڪجهه جهازن تي حملا ڪري نئون نظام لاڳو ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، جنهن تحت سڀ واپاري جهاز ايراني پاڻي مان گذرن، ۽ اهو ئي قدم صدر ٽرمپ لاءِ ناقابل قبول هو.
آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ صحافين سان ڳالهائيندي چيو ته آمريڪا ايران کي تمام سخت جواب ڏنو آهي ۽ جيڪڏهن ايران هڪ حملو ڪندو ته آمريڪا ان جو ويهه ڀيرا وڌيڪ جواب ڏيندو. جيتوڻيڪ هن اڳ ۾ اها به اميد ظاهر ڪئي هئي ته جنگ ٻيهر شروع نه ٿيندي، ۽ جيڪڏهن ڪجهه ٿيو به ته جلد ختم ٿي ويندو.
آمريڪي سينيٽر برني سينڊرز خبردار ڪيو ته ايران سان جنگ وڌيڪ انساني جاني نقصان ۽ آمريڪي ٽيڪس ڏيندڙن تي اربين ڊالرن جو بار وجهي سگهي ٿي.
نيٽو اجلاس دوران ٽرمپ ايران کي وڌيڪ سخت نتيجن جي ڌمڪي ڏيندي چيو ته ضرورت پوڻ تي آمريڪا ٻيهر بحري ناڪابندي لاڳو ڪري سگهي ٿو، بجلي گهرن ۽ پاڻي جي ٺڪاڻن کي نشانو بڻائي سگهي ٿو، ۽ اهم تيل برآمد ڪندڙ خارگ ٻيٽ تي به قبضو ڪرڻ تي غور ڪري سگهي ٿو.
عالمي قانون جي ماهرن خبردار ڪيو آهي ته شهري جاين تي حملا جنگي ڏوهن ۾ شمار ٿي سگهن ٿا، جڏهن ته خارگ ٻيٽ تي قبضي جي ڪنهن به ڪوشش سان علائقي ۾ وڏي جنگ جو خطرو وڌيڪ وڌي سگهي ٿو.
هوڏانهن آمريڪي نائب صدر جي ڊي وينس چيو آهي ته جيڪڏهن ايران هرمز لنگهه بند ڪرڻ جي ڪوشش ڪندو ته کيس آمريڪي فوج جي سخت جواب کي منهن ڏيڻو پوندو. سندس چوڻ هو ته آمريڪي حملا ان وقت تائين جاري رهندا، جيستائين ايران هرمز لنگهه کليل نه رکي ۽ واپاري جهازن تي فائرنگ بند نه ڪري.
